Résultats Éditeur "Home Academy" dans Sciences sociales et politiques

This audio course examines the major periods in the history of Western political thought and questions the political and social order. It considers the ways in which thinkers have responded to the particular political problems of their day, and the ways in which they contribute to a broader conversation about human goods and needs, justice, democracy, and the proper relationship of the individual to the state. One aim will be to understand the strengths and weaknesses of various regimes and philosophical approaches in order to gain a critical perspective on our own.

Op zondag 15 augustus 1971 om negen uur 's avonds kondigde de Amerikaanse president Richard Nixon de belangrijkste economische gebeurtenis aan sinds de uitvinding van het geld. De loskoppeling van de dollar aan de goudstandaard werd een keerpunt in onze geschiedenis en veranderde de economie en onze maatschappij voorgoed. Het loslaten van de goudstandaard door Nixon creëerde een nieuw economisch model dat er uiteindelijk voor zorgde dat de vele voordelen van de technologische vooruitgang en globalisering grote groepen mensen in het Westen nauwelijks bereikten.

Ludwig Wittgenstein is één van de belangrijkste denkers uit de 20e eeuw en zijn filosofische werk omvat vrijwel het hele menselijk denken en handelen, met nadruk op de logica. Weinig mensen echter weten dat muziek een hoofdrol speelde in zijn leven. Hij groeide op in een muzikale familie, waar grote componisten als Brahms en Mahler over de vloer kwamen. Zelf speelde Wittgenstein klarinet en hij componeerde een muziekstuk, getiteld Leidenschaftlich, dat hij met potlood tussen zijn filosofische aantekeningen krabbelde.

De Griekse historicus Herodotus (circa 480-430 v.Chr.) heeft veel eretitels gekregen. In de oudheid stond hij al bekend als ‘vader der geschiedenis’ en tegenwoordig noemt men hem eerder ‘vader der journalistiek’ en ‘eerste wereldreiziger’. Zijn indrukwekkende boek Historiën is grensverleggend en letterlijk grensoverschrijdend geweest. In deze hoorcolleges bespreekt classicus en Byzantinoloog Hein van Dolen de methode van Herodotus, zijn bronnen en zijn eigen onderzoekingen, waarbij Herodotus de gewoonten en eigenaardigheden van vreemde volkeren beschreef.

Het woord euthanasie komt uit het Grieks en betekent goede dood of genadedood. De term kent vanuit de geschiedenis verschillende betekenissen en invullingen. Meestal wordt met euthanasie het volgende bedoeld: het op hun eigen verzoek beëindigen van het leven van patiënten die ondraaglijk en uitzichtloos lijden. In de meeste landen is euthanasie bij wet verboden en wordt het vervolgd als een misdrijf. In enkele landen, waaronder Nederland en België, is euthanasie gelegaliseerd.

Onder staatsvorming wordt gewoonlijk verstaan ​​het proces waarbij staten worden gecreëerd en vervolgens hun monopolie van legitiem geweld over een bepaald gebied vestigen en consolideren door een duurzaam administratief, financieel, gerechtelijk en militair apparaat op te bouwen. Hoewel er voorbeelden van staatsvorming zijn geweest in het oude Midden-Oosten en China, was het in Europa dat vanaf de Middeleeuwen de moderne staatsvorming ontstond, met een echte bureaucratische infrastructuur. Peer Vries legt in zijn hoorcollege uit hoe een staat vorm krijgt.

Vanaf Jean-Jacques Rousseau (1712-1778) zijn we in de greep van het verlangen naar echtheid en authenticiteit. Naar de natuur, naar spontaniteit, jeugd, vriendschap en liefde. Meer dan 300 jaar geleden werd Rousseau geboren, maar de uitvinder van het ik is nog altijd onder ons. Dankzij sociale media snappen we meer dan ooit dat we onszelf moeten spelen. Denk ook aan de geregisseerde echtheid van het programma Boer Zoekt Vrouw en de door mediatraining gestuurde oprechtheid van de politicus. Er loopt een rechte lijn van Rousseau naar de smiley en andere emoticons.

De meeste experts zijn het erover eens dat de Great Divergence ergens in de 18de en 19de eeuw ontstond, toen voor het eerst in de geschiedenis van de wereld in Groot-Brittannië en in een aantal andere Europese landen moderne economische groei optrad. Tot op dat moment was het verschil tussen arme en rijke samenlevingen altijd relatief gering geweest, aangezien wereldwijd armoede normaal was. Met de Great Divergence werd het westen veel rijker dan de rest van de wereld, met uitzondering van Japan.

We leven in de eeuw van de grondwet. Bijna alle landen ter wereld hebben er tegenwoordig wel een. Een betrekkelijk recent fenomeen trouwens, want driekwart van al die grondwetten is van na 1975. En dat terwijl de wortels ervan net na de landbouwrevolutie liggen, meer dan tienduizend jaar geleden, toen nieuwe sociale organisatie- en leiderschapsvormen opkwamen en ook het recht ontstond als manier om grootschalig samen te kunnen werken met vreemden.

Sinds mensenheugenis is het kwaad een kernthema in het religieuze en wijsgerige denken. Zo vertellen de verhalen in Genesis over de zondeval en over de moord van Kain op Abel. De inbedding van het kwaad binnen het joods-christelijke denken over zonde, schuld, vergeving en verlossing is sinds de Verlichting steeds losser geworden. Maar tot de dag van vandaag blijft het kwaad een stevig verankerd fenomeen in het menselijk bewustzijn en het bestaan. In dit hoorcollege toont Jaap Goedegebuure aan dat het kwaad er simpelweg is.

De Oostenrijkse filosoof Ludwig Wittgenstein (1889-1951) is zonder enige twijfel één van de belangrijkste filosofen van de twintigste eeuw. Zijn denken heeft een grote bijdrage geleverd aan de filosofie van de taal, de wiskunde en de geest alsook aan de grondslagen van de logica. Door de een werd hij bewonderd, door de ander verguisd. Dat maakt hem tot een interessant onderwerp, zowel binnen als buiten de filosofie. Op toegankelijke en humoristische wijze behandelt Jean Paul Van Bendegem de biografie van Wittgenstein en biedt hij een diepere analyse van zijn twee bekendste werken.

De historische Verlichting wordt vandaag zowel verguisd als opgehemeld. Sommigen ontwaren in onze politieke zeden een Verlichtingsfundamentalisme, anderen menen dat de idealen van de Verlichting bedreigd worden. In deze serie hoorcolleges worden de verschillende aspecten van de Verlichting belicht en in verband gebracht met hedendaagse problemen en debatten. De zeven deskundigen benaderen het onderwerp vanuit diverse disciplines: historisch, economisch, religieus, sociaal en juridisch.

Moord en doodslag betreft een universeel fenomeen. Maar wat maakt een mens tot moordenaar? Moord is de ernstigste vorm van criminaliteit en wekt, naast gevoelens van onbegrip, onmacht en onveiligheid, ook vragen op, zoals: hoeveel moorden worden er gepleegd? Wie zijn de daders? Waarom doodden zij? Wie zijn de slachtoffers? En: hoe kan dit fenomeen, los van alle sensatie, verklaard worden? In dit hoorcollege behandelt Marieke Liem deze en andere vragen, gebruik makend van een aantal bekende en minder bekende moordzaken.

We weten allen wel iets over Joden, het Oude Testament, de Sjoa en Israël. Maar wat weten we echt over het Jodendom? In haar hoorcollege schetst rabbijn en publiciste Tamarah Benima aan de hand van tien thema’s een compleet beeld van het Jodendom als beschaving. Want het Jodendom is veel meer dan alleen een godsdienst.

Elk mens heeft behoefte aan moraal. De Tien geboden verschaften die lange tijd en gaven richting aan ons handelen. Zijn deze leefregels uit een premoderne samenleving nog nuttig voor nu en wat was de oorspronkelijke betekenis? Maarten van Buuren en Hans Achterhuis zoeken in tien colleges van een uur naar hedendaagse antwoorden op deze vragen. Bij de geboden "Gij zult niet doden" en "Gij zult niet stelen" kan iedereen zich wel wat voorstellen.

Vroeger was alles beter. Dat is voor bijna niemand waar. Toch heeft Nederland wel betere tijden gekend - tijden van economische groei, van bijna volledige werkgelegenheid, van optimistisch vertrouwen in de politiek en optimisme voor de toekomst. Bij de laatste eeuwwisseling leek Nederland nog bijna klaar, nu zijn veel mensen wel klaar met Nederland. Is dat terecht? Hoe staat Nederland er echt voor? Zullen na nare ook weer betere tijden komen en zijn we daar al naar op weg? Paul Schnabel behandelt in dit college van vier uur de geschiedenis en ontwikkeling van onze verzorgingsstaat.

In deze serie colleges over "Oosterse filosofie" nemen filosofen en deskundigen u mee naar verschillende filosofische en spirituele tradities in India, China, Tibet en Japan: hindoeïsme, (zen)boeddhisme, confucianisme en taoïsme, waarbij het "denken vanuit het hart" een grote rol speelt. Zowel de oude als de moderne tradities komen aan bod. De serie wordt afgerond met een college comparatieve filosofie oost-west, waarin wordt stilgestaan bij de overeenkomsten en verschillen en het belang van de dialoog tussen de verscheidene wereldbeschouwingen.

In de afgelopen halve eeuw is Nederland geseculariseerd en hebben velen die godsdienstig waren opgevoed hun belangstelling voor religie grotendeels verloren. De mensheid als geheel seculariseert echter niet, integendeel. Vooral door de grotere vruchtbaarheid van religieuze bevolkingen zijn godsdiensten bezig aan een demografische inhaalslag, die het belang van religie in de wereld sterk doet toenemen.

Maarten van Rossem behandelt in dit college de geschiedenis van het Westerse kapitalisme in de afgelopen eeuw, van de Great Depression tot nu. In de drie decennia na de Tweede Wereldoorlog was er sprake van een sterke economische groei en werd er gewerkt aan de opbouw van de moderne verzorgingsstaat. In de loop van de jaren zeventig stagneerde de groei. Zoekend naar een nieuw economisch model, triomfeerde onder Thatcher en Reagan het neoliberalisme.

Heeft wetenschap nut? Deze vraag is even briljant als absurd. Absurd omdat er maar weinig mensen zullen twijfelen aan de toegevoegde waarde die de moderne wetenschap ons sinds de wetenschappelijke revolutie heeft gebracht. Toch ook briljant, omdat juist de wetenschap zelf een kritische houding moet hebben t.a.v. alles, dus ook zichzelf.