Résultats Éditeur "Home Academy" dans Sciences et mathématiques

Het grootste deel van alle materie in het heelal is onzichtbaar en niemand weet waar het uit bestaat. Donkere materie is het grootste onopgeloste vraagstuk in de moderne sterrenkunde. Al jarenlang buigen wetenschappers zich over het raadsel. Op sterrenwachten en in ondergrondse laboratoria wordt jacht gemaakt op de mysterieuze deeltjes – tot nu toe zonder succes. In dit hoorcollege beschrijft wetenschapsjournalist Govert Schilling de spannende zoektocht naar donkere materie en wat die ons vertelt over de samenstelling van ons heelal.

Hersenen fossiliseren niet waardoor het lastig is om de evolutie van het brein te onderzoeken. Maar door de hersenen van verschillende nog levende dieren te vergelijken, is het mogelijk te begrijpen welke uitdagingen de voorouders van die dieren hadden en hoe hun gedrag en hersenen zich daaraan hebben aangepast. Neurowetenschapper Rogier Mars onderzoekt in zijn hoorcollege de ontwikkeling en werking van het brein aan de hand van het eet- en leefgedrag van dieren als de zakpijp, de eekhoorn en de wolf, diverse primaten, zoals de lemuur en chimpansee, en natuurlijk de mens zelf.

De historische Verlichting wordt vandaag zowel verguisd als opgehemeld. Sommigen ontwaren in onze politieke zeden een Verlichtingsfundamentalisme, anderen menen dat de idealen van de Verlichting bedreigd worden. In deze serie hoorcolleges worden de verschillende aspecten van de Verlichting belicht en in verband gebracht met hedendaagse problemen en debatten. De zeven deskundigen benaderen het onderwerp vanuit diverse disciplines: historisch, economisch, religieus, sociaal en juridisch.

In het bijbelse boek Prediker was de vraag retorisch: “Wie kan recht maken wat God krom heeft gemaakt?” In onze tijd begint het er sterk op te lijken dat de mens hiertoe wel degelijk in staat is. Sinds de ontrafeling van de structuur van DNA in 1953 is de kennis van het erfelijke materiaal van levende organismen spectaculair toegenomen. Wat in de 19e en vroeg 20e eeuw begon met erwten en fruitvliegjes, resulteerde in het begin van de 21e eeuw in de ontrafeling van het menselijke genoom.

Tyfoons in Zuidoost-Azië, bosbranden in Australië en ook de extremere weersomstandigheden in Nederland. Zijn het incidenten of toch de gevolgen van klimaatverandering? Het nieuwste klimaatrapport laat zien dat de invloed van de mens is waargenomen in de opwarming van de atmosfeer en de oceaan, in de wereldwijde zeespiegelstijging en in veranderingen in bepaalde klimaatextremen. Er moet dus iets gebeuren, maar waarom kreeg dit rapport in Nederland dan zo weinig aandacht?

Bas Haring benadrukt in dit bijzondere college dat de evolutie plaatsvindt zonder voorbedachten rade. Het is geen Masterplan als alternatief voor het scheppingsverhaal. evolutie overkomt het leven simpelweg. Een boeiend college over variatie, overerving en de druk om in leven te blijven. Maar ook over de ontwikkeling van de moraal. Een hoorcollege dat verder reikt dan alleen de bekende Darwinistische kreten. Met voorbeelden die zeer tot de verbeelding spreken.

Albert Einstein (1879-1955) is een van de belangrijkste natuurkundigen uit de moderne geschiedenis en een van de grondleggers van de moderne natuurkunde. Hoewel hij wereldberoemd is geworden om de relativiteitstheorie, ontving hij in 1921 de Nobelprijs voor zijn bijdrage aan het foto-elektrisch effect.

In deze boeiende lezing neemt Frits Beukers u mee langs getallen, breuken en oneindigheid. Beginnend bij het imago dat wiskunde bij veel mensen heeft en waarvan de basis vaak op middelbare scholen wordt gelegd. Wiskunde zou saai zijn en stoffig. Dat wiskunde ook leuk en praktisch kan zijn, maakt hij met deze lezing duidelijk. Denk bijvoorbeeld aan cryptografie, het berekenen van kansen bij sportwedstrijden óf waarom het weer zo moeilijk te voorspellen is. Beukers laat in zes hoofdstukken zien dat wiskunde een zeer divers en boeiend vakgebied is.

De speurtocht naar buitenaards leven, vanaf de eerste hypothesen tot de nieuwste ontwikkelingen op het gebied van het astronomisch onderzoek. Een fascinerend beeld van de plaats van aarde en mens in ruimte en tijd.

In deze poëtische vertelling over de sterrenkunde behandelt Govert Schilling de levensloop van ons heelal. Hoe is het zover gekomen dat wij bestaan, dat planeten geboren worden en sterren sterven? Vanaf het prille begin vlak na de oerknal neemt Schilling u mee op een fascinerende reis door de evolutie van de kosmos.

Van de circa één miljoen diersoorten op aarde heeft de mens er een stuk of tien uitverkoren. Waarom houden mensen van dieren? Hoe zit het met het 'mens in het beest' en met het 'beest in de mens'? Wat zegt dat over hun natuur en gedrag? Waar eindigt dierenliefde en begint bestialiteit? Op geestige en heldere wijze legt Midas Dekkers de ogenschijnlijk vreemde, maar innige relatie tussen mens en dier bloot.

In 1939 startten de Amerikanen in het geheim het Manhattan Project dat zou leiden tot de ontwikkeling van de atoombom en het gebruik ervan op Hiroshima en Nagasaki. Maarten van Rossem behandelt de geschiedenis van het ontstaan van het meest destructieve en gevreesde wapen. Een boeiend en multidisciplinair college over de atoombom en de nucleaire wapenwedloop die daar op volgde.

De Nederlandse wetenschapper Christiaan Huygens (1629-1695) heeft binnen de natuurkunde een zeer fundamentele bijdrage geleverd aan de ontwikkeling van de klassieke mechanica. Met veel begrippen uit deze theorie hebben we dagelijks te maken, zoals plaats, tijd, snelheid, versnelling, massa, kracht, energie, impuls en meer. Maar hoe werkt dit stuk natuurkunde en waar is het op gebaseerd?

De evolutietheorie is één van de belangrijkste wetenschappelijke theorieën. Naast een antwoord op vragen over biologische verschijnselen, biedt ze mogelijkheden om na te denken over diverse filosofische problemen. De laatste decennia vindt ze ook haar weg naar andere academische disciplines zoals geneeskunde en de gedragswetenschappen. In zijn colleges schetst Braeckman het leven van Charles Darwin.

Onze wereld draait om psychologie. Toch weten maar weinig mensen wat deze wetenschap inhoudt. De meest indrukwekkende machine in ons lijf, het brein, is verantwoordelijk voor al ons denken en doen. Verstraten geeft een helder en toegankelijk overzicht van de wereld van de psychologie.

Jelle Reumer behandelt in dit college de geschiedenis en ontwikkeling van de gewervelde dieren. Hij begint bij de vroegste levensvormen in het water en het ontstaan van de eerste vissen. Via de amfibieën, dinosaurussen en zoogdieren, eindigt hij bij de muizen en de vogels. Reumer laat zien dat de evolutionaire ontwikkeling in nauw verband staat met een steeds veranderende leefomgeving. De mens is in deze evolutie een onderdeel en niet het eindresultaat.

De hersenwetenschap bevindt zich in een stroomversnelling. Wekelijks verschijnen er artikelen en boeken met baanbrekende inzichten over de werking van ons brein. Tot nu toe is er echter weinig aandacht voor het grotere plaatje: waartoe leidt al deze nieuwe kennis? "De vijfde revolutie" is een verslag van een reis langs de voornaamste denkers en wetenschappers op het gebied van neurobiologie. Het riep in Denemarken en later in de Verenigde Staten veel discussie op.

Tal van beruchte rechtszaken hebben een relatie met psychologische verschijnselen, zoals waarnemingen van ooggetuigen, toerekeningsvatbaarheid van verdachten of het oordeelsvermogen van de rechter. Aan de hand van zeven rechtszaken behandelt Wagenaar de basisaspecten uit de psychologie. Daarbij belicht hij tevens het functioneren van verschillende rechtsystemen en enkele kernthema's uit de wetenschapsfilosofie: de beperkingen van wetenschappelijke kennis, onze waarneming en ons geheugen.

Zijn wij ons brein? Bestaat de vrije wil? We weten steeds meer over de werking van onze hersenen. Maar hebben we daardoor ook meer kennis van ons bewutzijn en onze vrije wil? Zegt hersenactiviteit iets over waarom we doen wat we doen? Over de vraag wat het betekent om mens te zijn? In deze serie hoorcolleges analyseert Herman Philipse de visies hierover van de belangrijkste Nederlandse en buitenlandse neurowetenschappers.

Seks is een zaak die het leven doordrenkt. In dit hoorcollege van een uur spreekt Jelle Reumer over de biologische achtergrond van seks en de evolutionaire zin daarvan. Hij neemt de luisteraar mee naar het centrale idee van de Darwiniaanse evolutie: het Variatie-Selectie-Reproductie algoritme. Aan bod komen onderwerpen als voortplantingstrategieën, seksuele selectie, genenmix, spermacompetitie, overspel, broedzorg en de rol van ons verstand.