Résultats Éditeur "Home Academy" dans Toutes les catégories

Maarten van Rossem schetst in dit hoorcollege de sociaal-economische geschiedenis van de Europese samenwerking na de Tweede Wereldoorlog en de daarmee samenhangende economische integratie van Europa. De meeste West-Europese landen vertonen na 1945 een in hoge mate identiek patroon: sterke welvaartsgroei tot halverwege de jaren zeventig en steeds meer economische samenwerking tussen die landen. Nadat de enorme groeispurt in de jaren zeventig was doodgelopen leidde het neoliberalisme tot verdere groei, maar ook tot de kredietcrisis.

Zowel Arthur Schopenhauer (1788-1860) als Friedrich Nietzsche (1844-1900) zijn in hun filosofische denken diep door de muziek beïnvloed. In deze colleges zet Herman Philipse de denkbeelden van Schopenhauer en Nietzsche uiteen en plaatst ze in hun tijd. Vervolgens buigt Leo Samama zich over de manier waarop elk van hen zich met de muziek heeft bezig gehouden, als filosofen vanzelfsprekend, maar evenzeer als liefhebbers en kenners van de muziek. Download de synopsis van het hoorcollege Schopenhauer, Nietzsche en de muziek.

In 2017 is het precies 500 jaar geleden dat Luther zijn 95 stellingen publiceerde. Het vormde het begin van een revolutie in het religieus denken in Duitsland en de rest van Europa: de Reformatie. Uit deze 16e-eeuwse beweging, die brak met de door de paus geleide kerk van Rome, zijn de protestantse kerken ontstaan. De kerkscheuring liet ook onuitwisbare sporen na op maatschappelijk, politiek en cultureel terrein.

De oorspronkelijke betekenis van het Griekse woord voor filosofie is het houden van en zoeken naar kennis en wijsheid. Door de ontwikkeling van de wetenschap in Europa veranderden de conceptie en de functie van de wijsbegeerte, zodat hedendaagse opvattingen van filosofie begrepen moeten worden tegen de achtergrond van de wetenschapsgeschiedenis. In deze vier colleges geeft Herman Philipse een historisch-systematisch overzicht van de opvattingen over wijsbegeerte aan de hand van belangrijke denkers.

Arthur Conan Doyle (1859-1930) was de bedenker van Sherlock Holmes, wellicht de beroemdste fictieve figuur uit de geschiedenis van de literatuur en nog steeds een bron van literatuur, film en amusement. Jean Paul Van Bendegem, Johan Braeckman en Vitalski behandelen elk om beurt het bijzonder boeiende leven en werk van Arthur Conan Doyle. Uiteraard komen Sherlock Holmes en Dr. Watson uitgebreid aan bod, maar ze bespreken ook het minder bekende literaire werk van Conan Doyle, evenals zijn vreemde excursies in het spiritisme en zijn historische werken en politieke pamfletten.

In dit hoorcollege behandelt gedragsbioloog Jan van Hooff de discussie over de oorspong van de eigenschappen van een individu op basis van diverse onderzoeken bij mens en dier. Zijn die eigenschappen bepaald door aanleg, dus door het genetisch materiaal? Of door opvoeding, zoals de leefomgeving? Of is dit een onjuiste tegenstelling? En in hoeverre zijn we daardoor "vrij" of gedetermineerd?Inhoudsopgave: H1. Nature or nurture? H2. Variaties? H3. De ideologische implicaties.

De aanslagen zoals in Parijs en Brussel zijn voor velen onbegrijpelijk. Wat kan mensen ertoe drijven om zichzelf en vele onschuldige omstaanders de dood in te jagen? Wat kan verklaren dat men bereid is om een dergelijk offer te brengen? Het ligt voor de hand dat de verklaring deels wordt gezocht in religie, niet in het minst omdat de daders zelf godsdienstige motieven inroepen. Voor vele gelovigen is dit een ongemakkelijke vaststelling. Door een selectieve lezing van hun heilige teksten zijn ze er immers van overtuigd dat hun God synoniem staat voor vrede en liefde. Zij draaien bovenstaande vraag dan ook om: Waarom in Gods naam?

In heel Europa verandert rond 1800 de omgang met geschiedenis. Geschiedenis wordt bij wijze van spreken gedemocratiseerd. Ze is niet meer iets van de adel en enkele geleerden, maar ze is van iedereen. Dat betekent dat veel meer mensen kennis maken met geschiedenis. Dat komt omdat ook de kunsten zich de geschiedenis toe-eigenen: de muziek, de schilderkunst, de literatuur, de architectuur. Bovendien dringt ze door in het openbare leven en de openbare ruimte, door de oprichting van musea en monumenten en doordat het een vak op scholen en universiteiten wordt.

In 2016 is het 500 jaar geleden dat Utopia van Thomas More verscheen. Een filosofisch én literair meesterwerk dat 500 jaar na dato nog altijd één van de bestverkochte en gelezen klassiekers is. Hans Achterhuis behandelt in zijn college het leven van Thomas More en de ontstaansgeschiedenis en inhoud van Utopia. Om de politiek van zijn tijd te bekritiseren verpakt More zijn opvattingen in een reisverhaal: het eiland Utopia is Mores literaire antwoord op de grote kloof tussen arm en rijk, op de corrupte machthebbers en de onmacht van de politiek.

Op dinsdag 8 november 2016 kiest Amerika een nieuwe president. Maar hoe werken die verkiezingen nou precies? Zo is de winnaar niet noodzakelijkerwijs de persoon met de meeste stemmen. In dit hoorcollege van bijna twee uur behandelt Maarten van Rossem de geschiedenis, de context en de werking van de Amerikaanse presidentsverkiezingen. Zo brengt hij de luisteraar op de hoogte van onderwerpen als kiescolleges, swing-states, gerrymandering en de rol van TV spotjes. Hij behandelt tevens de geschiedenis en ontwikkeling van de Amerikaanse presidentsverkiezingen in de tweede helft van 20ste eeuw.

In deze serie van vier colleges schetst Herman Philipse de ontstaansgeschiedenis van het Verlichtingsdenken en worden centrale ideeën behandeld van Verlichtingsfilosofen zoals Hume, Kant, Rousseau, Voltaire, Baron d’ Holbach en Diderot. Tevens betoogt Philipse hoe hun ideeën gemoderniseerd kunnen worden om ze opnieuw tot een inspiratiebron te maken voor onze tijd, wereldwijd. Bij het hoorcollege wordt een synopsis als pdf-bestand meegeleverd. Dit college is tot stand gekomen i.s.m. Studium Generale Universiteit Leiden.

Johann Sebastian Bach wordt gezien als een van de ‘aartsvaders’ van de westerse muziekkunst. Hij was organist, klavecinist, violist en componist. Daarnaast was hij leraar. Bach werkte afwisselend in dienst van hof en kerk, met name in Dresden, Cöthen en Leipzig. Zo was hij in Leipzig als musicus en schoolhoofd verbonden aan de Thomaskerk. Als componist was Bach een briljant theoreticus, voor wie de regels van het quadrivium altijd centraal hebben gestaan en voor wie muziek een vorm van wiskunde was. Toch had zijn belijdenis als Lutheraan evenzeer grote weerslag op zijn werk.

Rusland zit vast in een archaïsche machtsstructuur. De politiek in het Kremlin heeft heimwee naar de oude machtspositie uit de tijd van het communistische regime. Poetin lijkt te worden gedreven door wroeging en wraak. Dat werd pijnlijk duidelijk door de inlijving van de Krim en de hybride oorlog in Oost-Oekraïne. Wat drijft Poetin? Hoe ziet zijn “Russische wereld” eruit en wat betekent zijn politiek voor de toekomst van Rusland en van landen in zijn invloedssfeer, zoals Oekraïne? Zijn wij getuige van de fantoompijn van een uiteengevallen imperium of van een opmars naar een nieuwe hegemonie?

De meeste culturen en religies kennen een vorm van dodencultus en dodengeloof: gedragingen en denkbeelden rond de doden en de dood. Zoals bijvoorbeeld het achterlaten van voorwerpen en sieraden in een graf, angst voor de doden en bidden voor de ziel van de overledene. In bepaalde culturen is ook een echte vorm van onsterfelijkheidsgeloof ontstaan: de overtuiging dat de persoon na zijn dood verder leeft en in dat bestaan de gevolgen ondergaat van zijn daden in het vorige leven.

Liefde, erotiek en seksualiteit zijn universele thema’s. Toch zijn er grote culturele verschillen in de manier waarop mensen deze thema’s vormgeven in hun dagelijks leven, hun gebruiken, hun kunst en hun wetgeving. En in veel gebieden lijkt de vorm en de ervaring van erotiek te veranderen, wat soms tot grote spanningen leidt. In deze serie van tien hoorcolleges wordt de luisteraar meegenomen op een fascinerende reis door verschillende culturen en filosofieën: van de vroege Griekse en Babylonische naar die van Azië, Afrika en Europa tot het moderne Westen.

We realiseren het ons wellicht niet, maar wiskunde is overal. Suiker in een kop koffie, wolken in de lucht, de computer op je bureau en de lamp in je huiskamer. De schoonheid van een wiskundige formule kan voortkomen uit de eenvoud, symmetrie, elegantie of de uiting van een onwrikbare waarheid. Jean Paul Van Bendegem, Vlaanderens meest populaire professor, weet in zijn filosofisch opgezette hoorcollege die schoonheid van de wiskunde op een unieke manier over te dragen.

Dit is deel 1 van de serie Een geschiedenis van de westerse wijsbegeerte en gaat over de periode van 3000 tot 400 v.C. Filosoof Johan Braeckman bespreekt de ontwikkelingen van de wijsbegeerte vanaf de oudst bekende mythen en verhalen, de presocratici en sofisten tot en met Socrates, die de gifbeker dronk in 399 v.C. Over de collegeserie Een geschiedenis van de westerwijsbegeerte : Al minstens 5000 jaar worstelt de mensheid met fundamentele vragen over het leven. Cruciale vragen over ons bestaan en ons wezen worden sinds het begin van de beschaving door bedachtzame mannen en vrouwen overwogen.

De Tweede Wereldoorlog heeft niet alleen diepe sporen getrokken door onze samenleving, maar ook geleid tot een nog altijd doorgaande stroom aan gepubliceerde getuigenissen en herinneringen. Tal van schrijvers hebben eigen ervaringen en die van anderen verwerkt in romans, verhalen, toneelstukken, poëzie en autobiografisch proza. In deze serie colleges laat Jaap Goedegebuure zien hoe zich in de Nederlandstalige literatuur van de afgelopen vijfenzeventig jaar een ontwikkeling heeft voltrokken.

Voor de bestudering van gedragsevolutie zijn we aangewezen op eigentijdse experimenten en vergelijkingen met dieren. Op basis van de neodarwinistische evolutietheorie kan aangetoond worden hoe het gedrag van mens en dier zich ontwikkelt als gevolg van de strijd om het bestaan en de overleving van de geschiktste. Door het grote voortplantingsvermogen en de beperkte draagkracht van het milieu ontstaat er concurrentie. De verschillen in eigenschappen zijn erfelijk en daardoor ontstaat er een natuurlijke selectie van "betere" eigenschappen.